سه شنبه 26 شهريور 1398
همكاري با پايداري
 
 
 
پربيننده ترين مطالب
 
بيانيه تحليلي جبهه پايداري انقلاب اسلامي پيرامون مشكلات اقتصادي جاري كشور
 
 
بيانيه جبهه پايداري انقلاب اسلامي پيرامون پايان برجام و وضعيت سياست خارجي ايران
 
 
شاهد برخي مواضع و رفتارهاي ساختارشكنانه احمدي‌نژاد هستيم/ طرح خواسته‌هاي غيرقانوني و تضعيف نهادها و اركان نظام اسلامي و عدم ترجيح مصالح ملي بر مسائل شخصي و گروهي
 
 
نامه جبهه پايداري انقلاب اسلامي به محضر مقام معظم رهبري در مورد پيروزي قاطع سپاهيان نور بر داعش
 
 
بيانيه جبهه پايداري به مناسبت تقارن 17شهريور و كشتار وحشيانه مسلمانان مظلوم ميانمار
 
 
بيانيه جبهه پايداري انقلاب اسلامي پيرامون دوازدهمين دوره انتخابات رياست جمهوري
 
 
اطلاعيه جبهه پايداري انقلاب اسلامي پيرامون انتخابات پنجمين دوره شوراي اسلامي شهر تهران
 
 
بيانيه جبهه پايداري انقلاب اسلامي جهت معرفي نامزد اصلح انتخابات دوازدهمين دوره رياست جمهوري
 
 
صادق محصولي: جبهه پايداري نامزدي به جمنا براي انتخابات رياست جمهوري معرفي نكرده است
 
 
آغاز فرآيند اجرايي معرفي نامزد اصلح در جبهه پايداري با مشورت صاحب نظران و كارشناسان حوزه و دانشگاه در پاسخ به مطالبات مردمي
 
 
دبيركل جبهه پايداري: پس از 5 ماه جبهه مردمي به سراغ ما آمد/ ما به وظيفه خود عمل مي‌كنيم
 
 
مكانيزم وحدت؛ فرصت ها و تهديدات
 
 
درباره نجات كشور از وضعيت فعلي
 
 
علامه مصباح يزدي: آقاي هاشمي‌رفسنجاني عمري را در ياري امام(ره) تلاش كرد؛ اين مصيبت را تسليت عرض مي‌كنم
 
 
جبهه پايداري قطعا براي انتخابات رياست جمهوري ۹۶ گزينه دارد
 
 
آيا مسأله، وحدت حول يك كانديداست؟!
 
 
آيت الله مصباح يزدي: روايتي نداريم كه بگويد اطاعت از كسي كه با رأي اكثريت مردم سر كار آمده، واجب است/ تنها در صورتي كه ولي فقيه فردي را منصوب كند، اطاعتش واجب مي‌شود
 
 
صادق محصولي: بسياري از خواص و نخبگان در ۹ دي سال ۸۸ از مردم عقب ماندند/ چرا با متخلفان حقوق‌هاي نجومي برخورد نشد؟
 
 
حاشيه اي بر حرف راست آقاي روحاني
 
 
حضرت آيت الله مصباح يزدي: آن‌قدر بي عرضه نباشيم كه ثمره خون شهدا را به باد دهيم/ اولين خطر در زمينه حفظ انقلاب اين است كه فكر امام(ره) تحريف شود و ارزش و كارآيي خود را از دست بدهد
 
 
بيانيه جبهه پايداري انقلاب اسلامي به مناسبت سالروز حماسه ۹ دي
 
 
 انفعال ديپلماسي در داغ منا
تاريخ  :  1398/05/23
تحليلگر :
مترجم :

پيگيري‌ها هيچ‌وقت آن‌طور كه انتظار مي‌رفت به‌صورت جدي انجام نشد و حتي براي تشكيل كميته حقيقت‌ياب بين‌المللي نيز آن‌طور كه آزادي‌خواه رئيس فراكسيون حج و زيارت مجلس مي‌گويد در عمل اتفاقي رخ نداد.


چهار سال پيش همزمان با مراسم رمي جمرات و در جريان برگزاري مناسك حج، سوءمديريت سعودي‌ها در كنترل و هدايت حجم انبوه حجاج در منطقه منا، به حادثه‌اي دلخراش منتهي شد و شهادت و زخمي‌شدن هزاران نفر از حجاج بيت‌الله الحرام را از كشورهاي مختلف به‌همراه داشت. تعداد شهدا اين حادثه حدود هفت‌هزار نفر از 39 كشور جهان تخمين زده شد كه بنابر اعلام رسمي سازمان حج و زيارت، از اين تعداد 464 ايراني بودند.

فاجعه منا در حقيقت مرگبارترين واقعه در تاريخ حج ابراهيمي محسوب مي‌شود. به بيان دقيق‌تر، از زماني كه حضرت ابراهيم(ع) حج را به فرمان خداوند بنيان كرد هيچ حادثه‌اي با چنين ابعادي و با اين ميزان تلفات انساني اتفاق نيفتاده است.

هرچه بود همان روز‌ها سناريو‌هاي مختلفي درباره چرايي اين حادثه مطرح شد. گروهي معتقد بودند دولت عربستان آگاهانه و با اختيار دست به چنين جنايتي زده؛ گروهي ديگر ريشه اين حادثه را در آموزش‌ نديدن افسران حاضر در صحنه عنوان مي‌كردند؛ گروه ديگري هم بودند كه عامل اصلي حادثه را سوءمديريت مجريان مراسم حج مي‌دانستند و بيش از هرچيز بر تشكيل كميته‌اي حقيقت‌ياب و البته بي‌طرف اصرار داشتند. هرچه بود آن روزها همه‌چيز به آينده و پيگيري‌هايي كه انتظار مي‌رفت وزارت امور خارجه و ساير دستگاه‌هاي دست‌اندركار انجام دهند، موكول شد.

 سفري كه نيمه‌تمام نماند
حادثه منا در حالي اتفاق افتاد كه نشست مجمع عمومي سازمان‌ملل در جريان بود و رئيس‌جمهور و وزير امور خارجه در نيويورك حضور داشتند. همين موضوع اين انتظار را ايجاد كرده بود تا به‌عنوان نخستين اكت جدي ديپلماتيك فارغ از پيغام تسليت‌ها و محكوم‌كردن مرسوم و كليشه‌اي واكنشي مهم از سوي اين دو صورت گيرد؛ واكنشي كه دامنه آن مي‌توانست حتي نيمه‌تمام گذاشتن اين سفر و بازگشت به تهران را هم دربر گيرد.

رئيس دولت و وزير خندانش اما ترجيح دادند به امور از پيش برنامه‌ريزي شده براي اين سفر بپردازند و پيگيري‌هاي اصلي دراين‌باره را به زماني ديگر موكول كنند. به هر ترتيب از بد ماجرا، اين حادثه درست با ماه‌هايي همزمان شده بود كه هم و غم دستگاه ديپلماسي روي توافق هسته‌اي متمركز بود. برجام حدود سه‌ماه قبل از آن امضا شده و قرار بود چند ماه بعد هم اجرا شود و در اين حدفاصل بازار رايزني‌هاي ديپلماتيك حسابي گرم بود.

بسياري از ناظران همين موضوع را عامل اصلي در اولويت نبودن اين ماجرا براي وزارت امور خارجه، حتي در هفته‌ها و ماه‌هاي بعد مي‌دانستند و معتقد بودند در پاسخ به چرايي عدم تحرك كافي دستگاه ديپلماسي در اين رابطه، بايد توجه بيش از حد به توافق هسته‌اي را ريشه اين انفعال دانست. انفعالي كه از قضا در ساير حوزه‌هاي مرتبط با اين وزارتخانه نيز تا مدت‌ها به چشم مي‌خورد و سال‌هاي بعد نيز در ديگر حوزه‌ها ادامه داشت.

هرچه بود اخبار نگران‌كننده‌اي كه از عربستان مخابره مي‌شد، بي‌خبري از سرنوشت تعداد زيادي از شهدا، احتمال دفن آنها در اين كشور و بيم بازنگشتن پيكرها و... همگي در كنار هم افكارعمومي را بدجور آزار مي‌داد و حس ناخوشايندي را در جامعه پديد آورده بود.

در اين ميان دولت عربستان نيز از هيچ اقدامي براي كارشكني در مسير پيگيري‌ها فروگذار نمي‌كرد و حتي ويزاي وزير بهداشت و رئيس جمعيت هلال‌احمر كه با هدف نظارت بر درمان مجروحان ايراني قصد سفر به اين كشور را داشتند، در مرحله اول صادر نكرد.

خط و نشاني كه جواب داد
اين رويه دولت سعودي البته از جايي به بعد متوقف شد. در همين گير و دار رهبر انقلاب در جمع نظاميان و در مراسم دانش‌آموختگي دانشجويان دانشگاه‌هاي افسري ارتش ضمن تاكيد بر لزوم بررسي منصفانه ريشه‌هاي اين حادثه، به وظايف دولت عربستان در قبال اين حادثه اشاره كردند و فرمودند: «مسئولان كشور عربستان به وظايف‌شان عمل نمي‌كنند بلكه در مواردي نقطه‌ مقابل وظايف‌شان عمل مي‌كنند، موذي‌گري مي‌كنند.

 

اگر كشور ما و ملت ما بخواهد در مقابل عناصر اذيت‌كننده و موذي عكس‌العمل نشان بدهد، اوضاع آنها خوب نخواهد بود؛ ما تا حالا خويشتن‌داري كرديم. در قضاياي متعددي خويشتن‌داري كرديم؛ دست ايران اسلامي از خيلي‌ها بازتر است، توانايي‌هاي ما، امكانات ما از خيلي‌ها بيشتر است؛ مي‌دانند كه اگر بخواهند هماوردي كنند با نظام جمهوري اسلامي، در هيچ صحنه‌اي حريف نمي‌شوند. ما رعايت ادب اسلامي، رعايت حرمت برادري در امت اسلامي را نگه داشتيم؛ ما مي‌توانيم عكس‌العمل نشان بدهيم.

 

اگر بنا شد عكس‌العمل نشان بدهيم، عكس‌العمل‌هاي ما خشن هم خواهد بود، سخت هم خواهد بود.»اين سه روز بعد از هشداري بود كه ايشان در جلسه خارج فقه خود به حكام سعودي داده و مسئوليت‌شان را متذكر شده بودند. ايشان تصريح كردند: «مسئوليت اين حادثه‌ سنگين و اين فاجعه بزرگ بر دوش حكام عربستان است؛ بايد مسئوليت‌شان را قبول كنند نسبت به اين قضيه، اينكه فرافكني كنند و دائم اين [و آن‌] را متهم كنند و مدام خودشان از خودشان تعريف كنند كارهايي نيست كه به‌جايي برسد.»هرچه بود تهديد به عكس‌العمل خشن و سخت در همان مقطع كار خودش را كرد و راه را براي خيلي از پيگيري‌هاي بعدي گشود؛ پيگيري‌هايي كه به بازگشت تعداد ديگري از پيكرهاي شهدا منتهي شد. اين موضوعي بود كه در ماه‌هاي بعد نيز مي‌توانست دستاويز مناسبي براي پيشبرد مطالبات ايران از سعودي باشد؛ اما نشد آنچه بايد مي‌شد.

فرصتي كه غنيمت شمرده نشد
به‌عكس، چند ماه بعد از اين حادثه وزير امور خارجه ايران در اجلاس امنيتي مونيخ ضمن ابراز خرسندي از حضور دوست خوبش عادل الجبير! در مذاكرات وين (جهت مذاكرات درباره سوريه) و انتقاد از رويه رياض در مواجهه با تهران، به رفتار دولت ايران با عربستان اشاره كرد و گفت: «500 زائر ما در مراسم حج كشته شدند اما ما روابط خود را قطع نكرديم و حتي روابط خود را با عربستان كاهش هم نداديم.» اظهاراتي كه هيچ سنخيتي با فضاي حاكم بر مناسبات دو كشور نداشت و موجي از اعتراضات را در داخل برانگيخت.

ديه‌هايي كه پرداخت نشد
در اين راستا پيگيري‌ها هيچ‌وقت آن‌طور كه انتظار مي‌رفت به‌صورت جدي انجام نشد و حتي براي تشكيل كميته حقيقت‌ياب بين‌المللي نيز آن‌طور كه آزادي‌خواه رئيس فراكسيون حج و زيارت مجلس مي‌گويد در عمل اتفاقي رخ نداد. به گفته آزادي‌خواه، اگر عربستان بپذيرد فاجعه مذكور بر اثر بي‌كفايتي نيروهاي سعودي رخ داده بايد بر اين اساس مبلغ قابل‌توجهي را كه مربوط به ديه قربانيان كشورهاي مختلف مي‌شود، پرداخت كند لذا به‌هيچ‌عنوان زير بار اين مساله نمي‌رود.

رئيس فراكسيون حج و زيارت مجلس دي‌ماه سال گذشته نيز در اظهارنظري ديگر درباره ديه شهداي حادثه منا اگرچه گفت اين موضوع در قرارداد سال 96 مكتوب شده و ايران دولت سعودي را ملزم به پرداخت ديه كرده اما اين قرارداد به‌صورت يك‌طرفه بسته شده و دولت عربستان هيچ‌گونه تعهدي براي پرداخت ديه به خانواده‌هاي حادثه‌ديده نداده است.


آزادي‌خواه در پاسخ به اين سوال كه وقتي دولت سعودي نسبت به اين قرارداد تعهدي نداده است، اساسا چرا طرف ايراني آن را مكتوب كرده، توضيح مي‌دهد: «با توجه به سخنان مقام معظم رهبري كه فرموده بودند نبايد هيچ زماني فاجعه منا فراموش شود؛ اين قرارداد را نوشتيم و دولت سعودي را ملزم به پرداخت ديه كرديم تا همچنان اين فاجعه يادآوري شود.»

آيا امكان شكايت به دادگاه لاهه وجود دارد؟
حسين ميرمحمدصادقي، معاون قوانين مجلس درخصوص پيگيري وضعيت شهداي فاجعه منا از طريق ديوان بين‌المللي دادگستري مي‌گويد: «اصل كلي در رابطه با ديوان بين‌المللي دادگستري (ICJ) اين است كه تا دولتي راضي نباشد، نمي‌توان عليه آن كشور شكايت كرد و اين رضايت، از سه راه قابل احراز است.

نخست آنكه طرفين به‌طور كلي صلاحيت ديوان را پذيرفته باشند؛ يعني بپذيرند كه هر زماني هر دولتي عليه آنها شكايت داشت، بررسي اين شكايت در ديوان بين‌المللي دادگستري صورت گيرد. راه دوم پذيرش موردي است؛ يعني دو دولت به‌رغم اختلافات با يكديگر به‌صورت موردي بپذيرند كه موضوع مورد مناقشه‌شان در ديوان بين‌المللي دادگستري بررسي شود. راه سوم نيز اينكه دو دولت جزء معاهده يا كنوانسيوني باشند كه در آن معاهده صلاحيت ديوان بين‌المللي دادگستري براي حل و فصل اختلافات ناشي از معاهده پيش‌بيني شده است.»

عضو هيات بررسي و تطبيق مصوبات دولت با قوانين تصريح مي‌كند هيچ‌يك از اين سه راه براي صلاحيت داشتن ديوان بين‌المللي دادگستري وجود ندارد و با اين اوصاف مرجع حقوقي بين‌المللي‌اي را نمي‌توان پيدا كرد كه در آن امكان شكايت عليه دولت عربستان وجود داشته باشد.»

صادقي البته راه چاره پيگيري حقوقي وضعيت قربانيان حادثه منا را مراجعه به محاكم داخلي تلقي مي‌كند و در توضيح چرايي صلاحيت دادگاه‌هاي ايراني براي رسيدگي به پرونده حقوقي اين حادثه خاطرنشان مي‌كند: «از آنجاكه قربانيان فاجعه منا ايراني هستند، دادگاه‌هاي ايران صالح به رسيدگي هستند. لذا ابتدا بايد تلاش كرد راي در محاكم داخلي صادر و سپس تلاش كرد اين راي عليه دولت عربستان اجرا شود.»

با اين حال حسين كماليان، رئيس هيات كنسولي وزارت امور خارجه اعزامي به حج 97، فقدان روابط سياسي ميان دو كشور را عامل طولاني‌شدن رسيدگي به دو پرونده سقوط جرثقيل و حادثه منا مي‌داند و معتقد است اين موضوع پيگيري اين مسائل را با دشواري و كندي روبه‌رو ساخته است.

تقريبا هيچ
كلاف پيچيده ديه شهداي منا همچنان با گذشت چهار سال باز نشده است. احمد سالك، عضو هيات‌رئيسه كميسيون فرهنگي مجلس اواخر ماه پيش (26 تيرماه) با تاكيد بر اينكه عربستان در پرداخت ديه سستي مي‌كند، تصريح كرد: «اين در حالي است كه سعودي‌ها در روز‌هاي اول دادگاه اعلام كردند ديه جان‌باختگان منا را پرداخت مي‌كنند.»

سالك در توضيح ساير كارشكني‌هاي سعودي‌ها توضيح داد: «درخصوص عمدي‌بودن حادثه نيز همچنان ابهامات وجود دارد، چراكه بنا بود كميته حقيقت‌ياب به منا برود اما متاسفانه اين كميته را به آن محل راه ندادند.»حالا در تازه‌ترين پيگيري‌ها حدود 10 روز پيش عليرضا رشيديان، رئيس سازمان حج ايران در ديدار با «محمد صالح بن‌طاهر بنتن»، وزير حج عربستان اقدامات موثرتر اين كشور را براي پيگيري حقوقي شهداي مسجدالحرام و منا خواستار شد.

اين يعني هنوز اتفاق خاصي در احقاق حقوق جان‌باختگان و حادثه‌ديدگان فاجعه منا نيفتاده و حتي مقصر نيز دراين‌باره مشخص نشده است. از ستاد ويژه‌اي كه براي رسيدگي فوري به اين ماجرا در وزارت امور خارجه تشكيل شده بود هم خبري نيست؛ عربستان از سوي هيچ مرجع بين‌المللي‌اي محكوم نشد و در همه اين چهار سال، همه‌چيز به فرجام نامعلوم پيگيري‌هايي كه در آينده انجام خواهد شد، موكول شده است.

متن
نام
نام خانوادگي
ايميل
متن
فايل
 
بيانيه ها
 
بيانيه جبهه پايداري انقلاب اسلامي درباره تلاش براي مذاكره مجدد با 1+5
بيانيه جبهه پايداري انقلاب اسلامي به مناسبت روز قدس
بيانيه جبهه پايداري در واكتش به قرار گرفتن سپاه در ليست تروريستي از سوي آمريكا
بيانيه جبهه پايداري به مناسبت چهل سالگي انقلاب اسلامي